Dữ liệu mới nhất công bố tháng 11/2025 cho thấy thị trường lao động Mỹ đang trải qua đợt sàng lọc khắc nghiệt nhất kể từ khủng hoảng tài chính. Bỏ qua các yếu tố chính trị, thực trạng tại khối doanh nghiệp tư nhân đang phát đi những tín hiệu đáng báo động về một sự thay đổi cơ cấu vĩnh viễn.
1. Con số kỷ lục và “bức màn” Chính phủ
Trong 10 tháng đầu năm 2025, các nhà tuyển dụng Mỹ đã công bố cắt giảm 1.099.500 việc làm, tăng 65% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức cao nhất kể từ năm 2020 và cao thứ hai trong lịch sử kể từ 2009.
Nhiều phân tích vội vàng đổ lỗi con số này cho “Hiệu ứng DOGE” (cắt giảm từ Bộ Hiệu quả Chính phủ). Tuy nhiên, khi bóc tách dữ liệu, bức tranh thực tế của khối tư nhân vẫn là màu xám:
- Ngay cả khi loại bỏ hoàn toàn số liệu từ khối Chính phủ, lượng cắt giảm tại khối tư nhân vẫn tăng khoảng 20% so với năm 2024.
- Điều này xác nhận: Làn sóng sa thải là vấn đề nội tại của nền kinh tế, nơi các doanh nghiệp đang chật vật với chi phí vận hành và buộc phải thu hẹp quy mô, chứ không đơn thuần là hệ quả của cải cách hành chính.
2. “Tháng 10 Đen Tối”: Phá vỡ quy luật 2 thập kỷ
Chỉ riêng tháng 10/2025, có tới 153.074 nhân sự bị sa thải, tăng 175% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là tháng 10 tồi tệ nhất kể từ năm 2003.
Số liệu này gây sốc bởi nó phá vỡ quy luật thông thường. Các công ty Mỹ thường hạn chế sa thải vào Quý 4 (trước kỳ nghỉ lễ) để tránh khủng hoảng truyền thông và giữ tinh thần nhân viên. Việc con số này tăng vọt chứng tỏ áp lực lợi nhuận và nhu cầu tái cơ cấu đã lớn đến mức các doanh nghiệp bất chấp các quy tắc ngầm về đạo đức kinh doanh. Andy Challenger nhận định: “Giống như năm 2003, một công nghệ đột phá đang thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.”
3. Điểm nóng sa thải: Kho vận “sập nguồn”, Công nghệ “thay máu”
Báo cáo chỉ ra sự phân hóa rõ rệt trong các nhóm ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất:
- Kho vận (Warehousing): Là “nạn nhân” lớn nhất trong tháng 10 với 47.878 người mất việc (tăng từ mức chưa đầy 1.000 của tháng 9). Nguyên nhân là do dư thừa công suất sau đại dịch và tự động hóa kho bãi.
- Công nghệ (Technology): Dẫn đầu đợt cắt giảm tính từ đầu năm với tổng cộng 141.159 nhân sự (tăng 17% so với 2024).
- Bán lẻ (Retail): Đứng thứ hai về tổng lượng cắt giảm năm nay với 88.664 người, do thay đổi thói quen tiêu dùng và đóng cửa chuỗi cửa hàng.
4. Kết luận: AI không hỗ trợ, AI đang thay thế
Điểm cốt lõi nhất của báo cáo tháng 11/2025 không nằm ở số lượng, mà nằm ở nguyên nhân.
Lần đầu tiên, AI được định danh là nguyên nhân trực tiếp và trọng yếu dẫn đến sa thải diện rộng. Các công ty công nghệ và dịch vụ đang thực hiện chiến lược “Sa thải để chuyển đổi”: Loại bỏ nhân sự vận hành cũ để dồn ngân sách cho hạ tầng AI đắt đỏ.
- Trong tháng 10, 20,3% số lượng sa thải được ghi nhận có liên quan trực tiếp đến AI.
- Kết hợp với lý do “Cắt giảm chi phí” (Cost-cutting), thị trường lao động đang chuyển dịch từ thâm dụng lao động sang thâm dụng vốn và công nghệ.
Tương lai ngắn hạn: Không chỉ sa thải, cửa vào của thị trường lao động cũng đang đóng lại. Kế hoạch tuyển dụng mới đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2011. Với người lao động khối tư nhân, 2025 không chỉ là một năm kinh tế buồn, mà là sự khởi đầu của một kỷ nguyên cạnh tranh khốc liệt với máy móc.